Πληροφορική - ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΔΙΨΩ

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κύριο Μενού:

ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ
Ψηφιακός κόσμος και πραγματική ζωή (Φωτόπουλος Νίκος, Eπίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου)

Στην “κοινωνία της πληροφορίας” είναι πραγματικά άτοπο να γράψεις κατά της τεχνολογίας, ή να αμφισβητήσεις τις απεριόριστες δυνατότητες και ευκαιρίες που αυτή προσφέρει για επικοινωνία, αλληλόδραση και συμμετοχή σε κάθε λογής δίκτυα. Κι αυτό γιατί ο ψηφιακός κόσμος μας, μέσω των δικτύων, έγινε πιο αλληλένδετος, πιο συναρτησιακά εξαρτώμενος, πιο περίπλοκος και ταυτόχρονα πιο άμεσος, έστω και μέσω πολλαπλών διαμεσολαβήσεων.
Επί της ουσίας, ακόμα και αν αισθανόμαστε την κυριαρχία μιας απρόσωπης τεχνολογικής ορθολογικότητας ως ανερχόμενης ηγεμονίας πάνω στον άνθρωπο και τις σχέσεις του, είμαστε απερίφραστα υποχρεωμένοι να την αντιμετωπίσουμε ενεργητικά. Οι δυνατότητες που μας παρέχουν οι νέες τεχνολογίες επικοινωνίας στο ψηφιακό περιβάλλον είναι τεράστιες.
Facebook, twitter, instagram, βιντεοκλήσεις, chatting, skype, εξ αποστάσεως μάθηση, ασύγχρονη εκπαίδευση, e-learning, e-commerce, e-presence, e-marketing και τόσα άλλα εργαλεία και διαδικασίες εισχωρούν καθημερινά στο βιόκοσμό μας, ενώνοντας διαδικτυακά τις ζωές των ανθρώπων με αμέτρητους τρόπους. Από την κατανάλωση, τη διασκέδαση, τη χαλαρή και την απερίσκεπτη πλοήγηση στον διαδικτυακό ωκεανό, μέχρι την ενημέρωση, την εκπαίδευση, την κουλτούρα και τον πολιτισμό.
Την ίδια στιγμή στο βασίλειο του ψηφιακού σύμπαντος βλέπω γύρω μου ανθρώπους μοναχικούς. Ξεγελούν την έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας μέσα από όλα αυτά, παραμένοντας εγκιβωτισμένοι σε ένα εικονικό, πολλαπλώς διαμεσολαβημένο περιβάλλον, γεμάτο sms, mms, photos, videos, αναρτήσεις του εφήμερου και άλλα παράγωγα μιας διαδικασίας τόσο, μα τόσο ανεπαίσθητα αφομοιωτικής και ταυτόχρονα “ιμπεριαλιστικής”.
Κάθε δωμάτιο και συσκευή, κάθε γωνιά και δίκτυο, κάθε σπιθαμή του χώρου και ασύρματο wi-fi, στοιχεία που καθιστούν τα κάθε λογής πληκτρολόγια προέκταση του μυαλού και των χεριών μας. Μας μετατρέπουν σε συστατικά ενός αόρατου ιστού, όπου τα πάντα διασυνδέονται με τρόπο αφοπλιστικό και ταυτόχρονα “ψυχαναγκαστικό”. Κι όλα αυτά γιατί σε όλους μας θα υπάρχει πάντα η κοινή ανάγκη να έρθουμε πιο κοντά, να νιώσουμε εγγύτερα, να δηλώσουμε την παρουσία μας, να αναδείξουμε τη διαφορά μας μέσα στο αδιαφοροποίητο και μονοδιάστατο μονοπάτι της καθημερινής οξείδωσης.
Ο φόβος της μοναξιάς, ο τρόμος της συνύπαρξης
Μερικές φορές αισθάνομαι πως αυτό που κυριαρχεί είναι τόσο ο φόβος της μοναξιάς όσο και ο τρόμος της συνύπαρξης. Από το να μιλήσουμε απευθείας, ή να επιδιώξουμε μία διά ζώσης συνάντηση, ενδεχομένως να μας φαίνεται ευκολότερο να στείλουμε ένα sms, ένα email, ή ένα μήνυμα στο messenger κ.ο.κ. Λες και απευχόμαστε την άμεση επαφή αφού μας διευκολύνει η ασφαλής απόσταση της διαμεσολάβησης που το μέσο μάς παρέχει.
Ή σε άλλες πιο ακραίες περιπτώσεις, ορισμένοι ξεγελούν την αδυναμία απόκτησης υπαρκτών φίλων μέσα από τη ψευδαίσθηση που τους παρέχουν οι διαδικτυακές συντροφιές. Αυτό έχει συνέπεια να εγκαταλείπουν την προσπάθεια να βγουν από τον προστατευτικό θώκο της οθόνης και να γευτούν τους χυμούς της αληθινής ζωής.
Το ανέφερα και στην αρχή. Είναι πραγματικά άτοπο να γράψεις εναντίον της ψηφιακής τεχνολογίας και των απεριόριστων δυνατοτήτων που παρέχει για επικοινωνία και αλληλόδραση σε ένα πλαίσιο που οι παραδοσιακές χωροχρονικές δεσμεύσεις τείνουν ουσιαστικά να καταργηθούν οριστικά. Το αντίθετο μάλιστα. Ωστόσο, η έλλογη χρήση και αξιοποίηση των δυνατοτήτων που αναδύονται δεν είναι πάντα αυτονόητη.
Και εδώ ακριβώς τίθεται το γνωστό σε όλους ερώτημα: Πότε ελέγχεις εσύ τα εργαλεία που η τεχνολογία σου παρέχει και πότε σε ελέγχουν αυτά; Πότε ο άνθρωπος καθίσταται το κυρίαρχο δρων υποκείμενο και πότε “εργαλειοποιείται”, ή χειραγωγείται μετατρεπόμενος σε αντικείμενο μιας απρόσωπης συνθήκης, από την οποία ετεροκαθορίζεται ως παθητικός χρήστης; Είναι σαφές πως η παθογένεια αυτή δεν ισχύει για όλους, ούτε  αφορά τον καθένα μας με τον ίδιο τρόπο.
Ψηφιακός “γραμματισμός”
Πολλοί αναφερόμενοι στο ζήτημα της χρήσης των νέων τεχνολογιών στο πεδίο της πληροφορίας, των δικτύων και της επικοινωνίας κάνουν λόγο για την έλλειψη αυτού που αποκαλούμε “ψηφιακός γραμματισμός”. Ωστόσο, είναι αναγκαίο να επαναπροδιορίζουμε διαρκώς τον όρο “γραμματισμός” (literacy), αναγνωρίζοντας μέσα του τη δυνατότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται, να κατανοεί, να ερμηνεύει, να ασκεί κριτικό έλεγχο, να διαχειρίζεται, να αναλύει, να συνθέτει και να λειτουργεί σε πολλαπλά περιβάλλοντα και καταστάσεις επικοινωνίας. Αυτά μπορούν να αφορούν το γραπτό ή προφορικό λόγο ή άλλα μη γλωσσικά κείμενα όπως εικόνες, φωτογραφίες, βίντεο κ.ο.κ.
Ειδικότερα, ο “ψηφιακός γραμματισμός” αποσκοπεί στην ανάπτυξη των ικανοτήτων χρήσης της ψηφιακής τεχνολογίας, των εργαλείων επικοινωνίας και δημιουργίας δικτύων στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας πραγματικότητας, όπου η πληροφορία κινείται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Επιπροσθέτως, περικλείει τις ικανότητες οργάνωσης, ταξινόμησης, ανάλυσης και ερμηνείας των πληροφοριών, της ανάπτυξης αλλά και αποκωδικοποίησης των παραγόμενων νοημάτων, μέσω της χρήσης ψηφιακής τεχνολογίας και άλλων συναφών εργαλείων.
Είναι σαφές πως ο “ψηφιακός γραμματισμός”, ως μια δομημένη, έλλογη και κριτική διαδικασία της χρήσης της ψηφιακής τεχνολογίας, των εργαλείων επικοινωνιών και των δικτύων, καλείται να αποτελέσει μια νέα συνθήκη την οποία επιβάλλεται να συμπεριλάβουμε στην καθημερινότητά μας. Όχι ως συμβατική επιταγή, αλλά ως ουσιαστική παιδεία, κοινωνική συνείδηση και στάση ζωής απέναντι στις νέες τεχνολογίες, τα δίκτυα πληροφοριών αλλά και τα μέσα επικοινωνίας ευρύτερα.
Είναι, όμως, επιθυμητή από το κυρίαρχο σύστημα που προωθεί την “κοινωνία της πληροφορίας” μια τέτοια στάση απέναντι στη ψηφιακή τεχνολογία, τα δίκτυα και τις επικοινωνίες; Προωθείται μια κριτική και ταυτόχρονα εποικοδομητική συνείδηση απέναντι στη χρήση των τεχνολογιών επικοινωνίας;
Χωρίς προαπαιτούμενα
Δεν θα σταθώ μόνο στο ακανθώδες ζήτημα της ελλιπούς εκπαίδευσης, ή της απουσίας μιας συστηματικής αγωγής απέναντι στο ευρύτερο ψηφιακό επικοινωνιακό περιβάλλον. Εκείνο που με προβληματίζει περισσότερο, είναι πως ανήλικοι και ενήλικες εισέρχονται στον κόσμο της ψηφιακής επικοινωνίας, χωρίς γνώση, αισθητική αγωγή, ηθικό και αξιακό πλαίσιο δεοντολογίας και άλλα πολλά αναγκαία προαπαιτούμενα.
Κι αυτό για παράδειγμα, αντανακλάται έντονα, στην τόσο ενδιαφέρουσα και ταυτόχρονα προβληματική καθημερινότητα του Διαδικτύου. Η ίδια ασχήμια που κατακλύζει το δημόσιο χώρο αντανακλάται και στις μικροοθόνες του ιδιωτικού μας βίου. Καθημερινά βλέπεις ένα σύννεφο κακογουστιάς, ψυχοπαθολογίας, επιθετικότητας και ασημαντότητας να σκοτεινιάζει τη χρήση του Διαδικτύου, αλλά και των άλλων εργαλείων επικοινωνίας.
Είναι προφανές πως ακόμα και αν οι υποψιασμένοι, ή οι έχοντες επίγνωση των κινδύνων είναι σε θέση να προφυλάσσονται από την ασχήμια και τη διαδικτυακή αλλοτρίωση, οι πολλοί, δυστυχώς, αλέθονται μέσα στο μύλο της μαζικής χρήσης. Αυτό έχει ως συνέπεια αρκετοί κριτικοί αναλυτές να κάνουν λόγο για «ανεγκέφαλους του Διαδικτύου», «ψηφιακά εθισμένους», «κοινωνικά ελεγχόμενους μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας», «μοναχικούς λύκους του facebook» κ.ο.κ.
Εν κατακλείδι, είναι αναγκαίο να οριοθετούμε, να επαναξιολογούμε και κυρίως να επαναπροσδιοριζόμαστε διαρκώς απέναντι στη λειτουργία των νέων μορφών και εργαλείων επικοινωνίας στο ψηφιακό περιβάλλον. Και μάλιστα με τρόπο που ο έλεγχος των πρακτικών να ανήκει στον ίδιο τον άνθρωπο και όχι στα εργαλεία που τις υλοποιούν. Είναι σαφές πως οι κυρίαρχες πρακτικές ευνοούνται από τη συστηματική έλλειψη όχι μόνο του “ψηφιακού γραμματισμού”, αλλά και από την απουσία μιας έλλογα κριτικής στάσης απέναντι στη χρήση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας.
Παραταύτα, οφείλουμε να δρομολογήσουμε μια νέα προοπτική όπου το ψηφιακό σύμπαν της επικοινωνίας να υποστηρίζει και όχι να υποκαθιστά την ανάγκη για αληθινή ζωή, ουσιαστική επαφή, αυθεντικές εμπειρίες, υπαρκτές και μη ψευδεπίγραφες πραγματικότητες. Έχω την αίσθηση πως οι περισσότεροι συμμεριζόμαστε αυτήν την ανάγκη.
 
(Πηγή: slpress.gr)


Η επιδημία της μοναξιάς. Μια συνέπεια συγκεκριμένων επιλογών ζωής. (Παναγιώτα Χατζηγιαννάκη-Τσαγκαροπούλου, Ιατρός Πνευμονολόγος)
Μια πρόσφατη Αμερικανική μελέτη (η οποία πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό Ασφαλιστικής Εταιρείας που παρέχει και υπηρεσίες υγείας), αναφέρει ότι λίγο περισσότερο από το 40% των Αμερικανών αισθάνονται εγκαταλελειμμένοι, απομονωμένοι, ολομόναχοι. Με την πτώση στα ποσοστά γεννήσεων και τον αυξανόμενο ρυθμό διαζυγίων, όλο και περισσότεροι άνθρωποι μένουν χωρίς τα μέλη της οικογένειάς τους για να τους παρηγορήσουν και να τους διευκολύνουν όταν το χρειάζονται.
Σύμφωνα με άλλη πηγή, το 2015, πάνω από το 13 % των Αμερικανών ζούσε μόνο του, ενώ για το 6,6% δεν υπήρχε κανένα ζωντανό μέλος της οικογένειάς του. Μέχρι το 2060, ο αριθμός των ατόμων που δεν θα έχουν άλλα μέλη στην οικογένεια αναμένεται να διπλασιαστεί.
Σύμφωνα με την μελέτη, οι νέοι άνθρωποι ηλικίας 16-24 ετών αισθάνονταν συχνότερα μόνοι από ό,τι εκείνοι πάνω από 72 ετών. Η δε ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν μπόρεσε να καλύψει το ψυχολογικό κενό σε αυτά τα παιδιά, που κάθονται μόνα μπροστά σε ένα υπολογιστή και απλά βάζουν βάρος.
Η αίσθηση όμως της μοναξιάς είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Έχει επίπτωση όχι μόνο στη ψυχική αλλά και στη σωματική υγεία, συσχετίζεται δε και με πρώιμο θάνατο. Όλα τα υπάρχοντα νοσήματα -σύμφωνα με τις μελέτες, επιβαρύνονται σε αυτόν που έχει την αίσθηση της εγκατάλειψης και ο θάνατος από αυτά είναι συχνότερος. Η μοναξιά επίσης συσχετίζεται και με την εμφάνιση καινούργιων προβλημάτων υγείας όπως η άνοια, οι κινητικές δυσκολίες, με την εμφάνιση νόσων που έχουν ανοσολογική βάση, τα καρδιαγγειακά προβλήματα, το μεταβολικό σύνδρομο και τη παχυσαρκία, τα ψυχικά νοσήματα, τις χρόνιες φλεγμονές κ.α.
Το πρόβλημα της μοναξιάς είναι εντονότερο στη τρίτη ηλικία.
Στο παρελθόν και ιδιαίτερα στη πατρίδα μας, οι ηλικιωμένοι φροντίζονταν στο σπίτι από τους συγγενείς τους. Σήμερα, πολλοί ζουν και πεθαίνουν σε νοσηλευτικά ιδρύματα με δική τους πρωτοβουλία, συχνά χωρίς να έχουν κανέναν κοντά τους. Υπάρχουν για το λόγο αυτό, προγράμματα που έχουν στόχο να φέρουν σε επικοινωνία τη νεότητα με την τρίτη ηλικία προς όφελος και των δύο, όπως και ιδέες συγκατοίκησης για λόγους τόσο οικονομικούς όσο και καταπολέμησης του προβλήματος της μοναχικότητας.
Το πρόβλημα βέβαια είναι παγκόσμιο.
Στην Ιαπωνία, περίπου 30.000 άνθρωποι πεθαίνουν μόνοι κάθε χρόνο, τόσοι πολλοί ώστε έχει δημιουργηθεί μια ολόκληρη βιομηχανία με επίκεντρο τον καθαρισμό του διαμερίσματος του αποθανόντος. Δυστυχώς, και πάλι στην Ιαπωνία, υπάρχουν νεώτεροι μοναχικοί άνθρωποι που φτάνουν να προσλαμβάνουν ηθοποιούς για να γεμίσουν το κενό από τα ελλείποντα ή αποξενωμένα μέλη της οικογένειας.
Στη Μεγάλη Βρετανία, χώρα στην οποία ορίσθηκε και υπουργός μοναξιάς, περισσότεροι από εννέα εκατομμύρια άνθρωποι–σχεδόν ένα πέμπτο του πληθυσμού– λένε ότι νιώθουν συχνά ή πάντα μοναξιά. Τα δύο τρίτα δυσκολεύονται να το παραδεχτούν. Η μοναξιά είναι μια “σιωπηλή επιδημία”, παραδέχεται ένα υπεύθυνο στέλεχος της συσταθείσης «επιτροπής κατά της μοναξιάς», ενώ η αυτοκτονία αποτελεί τη βασικότερη αιτία θανάτου των ανδρών κάτω των 45 ετών στη Μεγάλη Βρετανία.
Το πρόβλημα υφίσταται και στην πατρίδα μας, η οποία ακολουθεί το Δυτικό μοντέλο ζωής. Είναι το τραγικό αποτέλεσμα της απομάκρυνσης από το πρότυπο της παραδοσιακής οικογένειας και της ρήξης των ανθρώπινων σχέσεων που προκαλείται από συγκεκριμένες επιλογές στη ζωή.
Η μοναξιά ακολουθεί την αποτυχία του ρόλου της οικογένειας. Δημιουργούμε οικογένεια για να γίνουμε μέλη μιας ανθρώπινης υποστηρικτικής αγκαλιάς αλλά η πραγματικότητα είναι ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να αντεπεξέλθουν στις δύσκολες καταστάσεις του διαλυμένου σπιτιού και της κομματιαμένης οικογένειας. Η μοναξιά και η απομόνωση έχουν γίνει ο κανόνας για πολλούς ανθρώπους στην κοινωνία μας.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε αληθινά;
Προκειμένου για ηλικιωμένους ας επιστρατεύσουμε την αλληλεγγύη και την αγάπη μας. Αυτή θα τους ανακουφίσει σε πρακτικά θέματα, θα τους δώσει την αίσθηση της συντροφικότητας και θα απομακρύνει τη σκέψη και την επιθυμία του θανάτου.
Είναι πολύ σημαντικό τόσο για τους ηλικιωμένους όσο και για τους νέους να αισθανθούν και να πιστέψουν πως ποτέ δεν είναι μόνοι εφόσον υπάρχει ο Δημιουργός Πατέρας, ο Θεός μας, ο φύλακας Άγγελος, ο προστάτης Άγιός μας, η δύναμη των μυστηρίων της Εκκλησίας και η προσευχή. Η έμπρακτη πίστη σε αυτά ανακουφίζει, δίνει λύσεις και πραγματική αίσθηση συντροφικότητας.
Οι νεώτεροι ενθαρρύνονται να συμμετέχουν σε δραστηριότητες και να καλλιεργήσουν τις σχέσεις τους με τις οικογένειες ή τους φίλους τους. Είναι σημαντικό για τους νέους μας, να παρέμβουμε για να τους διαμορφώσουμε άποψη που θα τους αλλάξει την νοοτροπία που οδήγησε στην μοναχικότητά τους.
Ο στόχος μας είναι να μην γίνουν ή να αναστραφούν οι επιπόλαιες, νεανικές, ή ωφελιμιστικές επιλογές τους που αποτελούν την πραγματική αιτία της υπαρκτής ή μελλοντικής μοναξιάς. Αυτές πραγματοποιούνται στο όνομα του δικαιώματος και της προσωπικής ικανοποίησης, και σε αυτές ανήκουν:
Η εναλλαγή στους σεξουαλικούς συντρόφους που δεν επιτρέπει την δημιουργία σταθερής μακροχρόνιας αγαπητικής σχέσης μεταξύ δύο νέων, που αυτή και μόνο προσφέρει την αίσθηση της ασφάλειας και της συντροφικότητας.
Η συνειδητή επιλογή της αποφυγής της τεκνογονίας, και η δυνατότητα της άμβλωσης οι οποίες στερούν τον άνθρωπο από εκείνους που θα τον αγαπήσουν περισσότερο– τα δικά του παιδιά.
Η κουλτούρα του θανάτου, η οποία απαξιώνει όχι μόνο την ανεπιθύμητη ζωή, αλλά πολύ περισσότερο την «προβληματική» δίνοντας τη δυνατότητα θανάτωσης μέσω της Ευγονικής, της Ευθανασίας κλπ, ανθρώπων με αδυναμίες. Και όμως υπάρχουν μαρτυρίες από όσους διακονούν τέτοια άτομα, πως είναι για αυτούς μια ευλογημένη παρέα που δε θα ήθελαν με κανένα τρόπο να στερηθούν.
Οι προτεραιότητα στην καριέρα και το οικονομικό όφελος. Η επιθυμία επαγγελματικής αναγνώρισης και οικονομικής αναβάθμισης που οδηγεί στα συχνά επαγγελματικά ταξίδια, στη μετανάστευση και το χωρισμό των οικογενειών.
Η χρόνια κόπωση από τα εξαντλητικά ωράρια εργασίας που δεν επιτρέπει να υπάρχει άνεση επικοινωνίας και αίσθηση εύκολης πρόσβασης του ενός στον άλλο.
Η εργασία της μητέρας έξω από το σπίτι, που στερεί από τα παιδιά και τον σύζυγο την πολύτιμη φροντίδα και την αγάπη της.
Η δυνατότητα του εύκολου διαζυγίου. Πέρα από την προσωρινή αυτοδικαίωση των συντρόφων καταστρέφει τα παιδιά αλλά και τους ίδιους. Η διατήρηση του γάμου έχει κόστος σε προσωπικό εγωισμό και θέλημα. Προϋποθέτει πως συνειδητά και για χάρη της ενότητας παραβλέπονται ακόμη και λογικά δικαιώματα. Όμως αυτές οι ζόρικες φαινομενικά επιλογές αποβαίνουν σωτήριες σε μακροχρόνια βάση και αποτελούν και την μόνη εγγυημένη λύση για την σταθερή συντροφικότητα που παρηγορεί, στηρίζει και προστατεύει από την μοναξιά.
Ας πάρουμε τα μηνύματα από τις παραπάνω διαπιστώσεις και ας αποφασίσουμε κατάλληλα όσο είναι καιρός. Η μοναξιά είναι ένα βασανιστικό και φθοροποιό συναίσθημα το οποίο δεν παρηγοριέται εύκολα. Η στήριξη της οικογένειας και του κάθε μέλους της χωριστά πρέπει να είναι η καθημερινή μας μέριμνα, με οποιοδήποτε κόστος, γιατί η ενωμένη οικογένεια αποτελεί την μόνη σίγουρη επένδυση για ευημερία και για ένα ευτυχισμένο μέλλον.
 
 
Πηγές:
https://eu.usatoday.com/story/news/politics/2018/05/01/loneliness-poor-health-reported-far-more-among-young-people-than-even-those-over-72/559961002/
https://www.bgsu.edu/ncfmr/resources/data/family-profiles/wu-living-alone-united-states-1990-2015-fp-17-18.html
https://cultureoflifestudies.com/blog/the-epidemic-of-loneliness/
http://www.kathimerini.gr/1008976/gallery/epikairothta/kosmos/polemwntas-th-mona3ia-ths-triths-hlikias
http://www.kathimerini.gr/1021326/article/epikairothta/ellada/parea-efhvwn-to-antidoto-sth-mona3ia
https://www.vice.com/gr/article/gvmqgb/giati-h-mona3ia-ephreazei-toso-toys-neoys
https://www.iefimerida.gr/news/391178/ereyna-i-monaxia-vlaptei-oso-kai-tsigaro
https://mumdadandkids.gr/

ο πρόβλημα του κακού: Δικαιολογούμε ή παλεύουμε; (Πρωτοπ. Θεμιστοκλής Μουρτζανός, Γ.Α.Ε. Ι. Μ. Κερκύρας)
Η κινηματογραφική ταινία «Joker», που προβλήθηκε και στην Ελλάδα, θέτει ξεκάθαρα ένα μεγάλο ερώτημα της ανθρώπινης ύπαρξης: τι γίνεται με το πρόβλημα του κακού; Το δικαιολογούμε; Παλεύουμε να το αντιμετωπίσουμε; Η πάλη είναι μόνο διά των νόμων και της τάξης; Είναι εσωτερική; Πόσο απελπισμένος δικαιολογείται να είναι ο άνθρωπος που δε βρίσκει αγάπη από την κοινωνία; Είναι αρκετό να καταδικάζουμε στα λόγια μια κοινωνία ατομοκεντρική, που γελά με τον πόνο των άλλων, που αρνείται να δώσει σταλιά αγάπης ιδίως σε εκείνους που η οικογένεια, το σχολείο, οι παρέες δεν τους βλέπουν ως ανθρώπους, αλλά τους απορρίπτουν ως σκουπίδια;
Ο πολιτισμός μας σήμερα μάς έχει εξοικειώσει με το κακό. Το βλέπουμε ως ηλεκτρονικό παιχνίδι βίας, πολέμου και επικράτησης στο Διαδίκτυο, παρακολουθούμε απαθείς όταν οι κάθε λογής ισχυροί εισβάλλουν με πραγματικά όπλα σε διάφορες περιοχές του πλανήτη (κάποτε τους δικαιολογούμε και τους υπερασπιζόμαστε), αδιαφορούμε για τις συνέπειες σε ανθρώπους που αναγκάζονται να έρθουν μετανάστες, εφόσον αυτές τις υφίσταται ο γείτονάς μας. Τα κάθε λογής πάθη μας τα βαφτίζουμε δικαιώματά μας, αρκεί να μην βλάπτουν επιφανειακά τους άλλους. Υπάρχει σύγχυση ανάμεσα στο τι είναι πραγματικά καλό και κακό και τι όχι. Το να μη δείχνουμε αγάπη είναι δικαίωμά μας. Είμαστε ελεύθεροι άλλωστε να αγαπήσουμε ή όχι. Ο πολιτισμός μας όμως, η παιδεία, όπως και η σχέση μας με την θρησκεία δεν λειτουργούν ως αντίβαρα για να μας παροτρύνουν να δούμε τις συνέπειες που έχουν όχι μόνο οι πράξεις, αλλά και οι παραλείψεις μας.
Ζούμε σε μία κοινωνία στην οποία καλό θεωρείται ό,τι μας συμφέρει και ό,τι μας ευχαριστεί. Καλό θεωρείται να είμαστε δυνατοί. Και μεγαλώνουμε τα παιδιά μας σ’ αυτήν την προοπτική. Η αρετή έχει εξοβελιστεί ως ηθικολογία. Το κακό όμως το δικαιολογούμε μόνο στον εαυτό μας. Στον άλλο διαμαρτυρόμαστε και αγανακτούμε. Γι’ αυτό και οι νόμοι -για πολλούς- ισχύουν μόνο για τους άλλους. Έτσι θεωρούμε ότι είμαστε ψηλά εφόσον είμαστε εντάξει με τα κοινωνικώς αποδεκτά, αλλά δεν ελεγχόμαστε για την κλειστή στον διπλανό μας πόρτα, για την καρδιά μας που δεν ματώνει για τον άλλον, που δεν δίνει όχι κατ’ ανάγκην υλικά, αλλά ούτε μια κουβέντα αγάπης κι έγνοιας.
Το πρόβλημα του κακού είναι πρωτίστως πνευματικό. Δεν ακούμε τον Θεό, δεν ακούμε τον πλησίον, δεν ακούμε τι έχει να μας πει κάποτε ούτε ο οικείος μας. Αποθεώνουμε τον εαυτό μας. Έτσι, όταν ο άλλος, ο αδύναμος, ο περιφρονημένος, ο αναγκεμένος ζητά ένα χαμόγελο, μία αναγνώριση, τον αφήνουμε να κλείνεται στην μοναξιά του ακόμη περισσότερο. Και η ζωή χωρίς αγάπη γίνεται κόλαση. Το παράδοξο είναι ότι κι εμείς που νομίζουμε ότι είμαστε εντάξει, κατά βάθος ζούμε μικρότερες ή μεγαλύτερες κολάσεις, καθώς έχουμε βάλει τον εαυτό μας ψηλά.
Η κατανόηση του κακού, η δικαιολόγησή του δεν μπορεί να μένει χωρίς πάλη για την αντιμετώπισή του. Σε επίπεδο κοινωνίας η αλληλεγγύη δεν επιβάλλεται. Δωρίζεται από όσους πιστεύουν. Σε επίπεδο σχέσεων η αγάπη χρειάζεται να γίνει έξοδος από την προτεραιότητα του «εγώ και μόνο». Το πλησίασμα, όσο μπορούμε, είναι η απάντηση. Στον μέσα κόσμο μας, η συναίσθηση των παθών μας και ο αγώνας για μεταμόρφωσή τους είναι η ελπίδα. Και η Εκκλησία ο τρόπος του Θεού που μας περιλαμβάνει.
 
(Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» στο φύλλο της Τετάρτης 23 Οκτωβρίου 2019. Πηγή ψηφ. κειμένου: paterikos.blogspot.com)

 
Επιστροφή στο περιεχόμενο | Επιστροφή στο κύριο μενού