ΔΗΜΟΣ ΚΛΕΙΤΟΡΙΑΣ - ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΟΝΩΝΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΔΙΨΩ

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Κύριο Μενού:

ΔΗΜΟΣ ΚΛΕΙΤΟΡΙΑΣ

Πολιτισμός > Λαογραφία-Παράδοση
ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ ΤΕΩΣ ΔΗΜΟΥ ΚΛΕΙΤΟΡΙΑΣ

Δεν έχουμε διάθεση να φύγουμε απ’ εδώ που για μια ώρα θαυμάζουμε τα εξαίσια της δημιουργίας και τις ομορφιές της πατρίδας! Όμως πρέπει να επιστρέψουμε στην Κάτω Κλειτορία να γευματίσουμε και να συνεχίσουμε τη διαδρομή μας μια και έχουμε στη διάθεσή μας το αυτοκίνητο του καλού φίλου κ. Αλεξόπουλου, διευθυντή και εκδότη της εφημερίδας «ΑΛΛΑΓΗ», αλλά και την πιο καλή συντροφιά απ’ όσες μας συνόδευσαν σε τούτες τις διαδρομές στο νομό Αχαΐας. Ρίχνουμε μια τελευταία ματιά μέσα απ’ τ’ αυτοκίνητο στο πανέμορφο τοπίο και στο πολύκορφο βουνό, που ελκυστικό και γεμάτο μυστικά, απλώνεται βαριά πάνω μας και που απ’ τις πλαγιές κι απ’ τις ρίζες του κατρακυλάει άφθονο νερό σε τούτο το θαυμάσιο τοπίο παίρνοντας το δρόμο του γυρισμού στα Μαζέικα. Τούτη λοιπόν η πρωτεύουσα του τέως δήμου Κλειτορίας, τα Μαζέικα ή Κάτω Κλειτορία είναι χτισμένη σε μια κατάφυτη και με πολλά νερά πεδιάδα, ανάμεσα σε δυο ποτάμια πάνω σ’ ένα μικρό ύψωμα με 552 μ. υψόμετρο και 1.343 κατοίκους το 1906.
Ανατολικά απ’ την κωμόπολη και σε απόσταση τριών περίπου χμ. στην όχθη του Αροανίου ποταμού είναι χτισμένη η Τουρλάδα με 213 κατοίκους, οι οποίοι είναι όλοι γεωργοί και κτηνοτρόφοι.
Δυτικά απ’ τα Μαζέικα είναι η «αρχαία πόλις των Κλειτορίων που έλαβε το όνομά της» λέει ο Παυσανίας «από τον υιόν του Αζάνος∙ είναι κτισμένη εις επίπεδον μέρος και γύρω της υπάρχουν μικρά όρη. Τα σπουδαιότερα ιερά των Κλειτορίων είναι της Δήμητρος, του Ασκληπιού και της Ειλειθυίας … αριθμόν δεν ανέφερε δι’ αυτά. Ο Λύκιος Ωλήν αρχαιότερος κατά την ηλικίαν, ο οποίος μεταξύ άλλων ύμνων διά τους Δηλίους έκαμε και ύμνον προς την Ειλειθυίαν, την ονομάζει καλήν υφάντριαν – ταυτίζων αυτήν φανερώς με την Πεπρωμένην – προσθέτων ότι αυτή ήτο μεγαλυτέρα του Κρόνου κατά την ηλικίαν. Οι Κλειτόριοι έχουν και ιερόν των Διοσκούρων των λεγομένων Μεγάλων Θεών, τέσσαρα περίπου στάδια πέραν της πόλεως καθώς και χάλκινα αγάλματα αυτών. Επί της κορυφής ενός όρους τριάκοντα στάδια μακράν από την πόλιν έχουν ναόν και άγαλμα της Κυρίας Αθηνάς. Η σειρά της διηγήσεως με επαναφέρει εις την Στύμφαλον και εις τα σύνορα των Φενεατών και Στυμφαλίων, δηλαδή εις το λεγόμενον Γερόντιον όρος».
Σ’ αυτό το σημείο θ’ αφήσουμε τον περιηγητή μας να ταξιδεύει μόνος του στο Γερόντιον όρος και μεις θα παραμείνουμε για λίγο στην πόλη των Κλειτορίων στα ερείπια του αρχαίου Κλείτορα, που ατυχώς ακόμη, δεν έχουν γίνει ανασκαφές στο χώρο, αν και όπως αποδεικνύεται απ’ την ιστορία, το ενδιαφέρον θα ήταν μεγάλο.
Γιατί πραγματικά όλοι οι αρχαίοι συγγραφείς γράφουν ότι ο Κλείτορας ήταν μεγάλη και ακμάζουσα πολιτεία, που έκοβε και δικά της νομίσματα, απ’ τα οποία έχουν διασωθεί αρκετά. Από τη σκαπάνη των αγροτών έχουν έλθει στην επιφάνεια τυχαία πολλά λείψανα του πολιτισμού του Κλείτορα. Τάφοι, κτερίσματα και άλλα που, δυστυχώς, τα περισσότερα χάθηκαν. Οι κάτοικοι της κωμόπολης έχουν διασώσει και φυλάσσουν εδώ νεκρικό ανάγλυφο σε ωραιότατο μάρμαρο και με μεγάλη αξία. Στην περιοχή «Φραγκοκκλησιά», που όπως η ονομασία δείχνει, πρέπει να υπήρχε ναός των Καθολικών.
Η σκαπάνη των χωρικών συνεχώς φέρνει στην επιφάνεια πλάκες με επιγραφές, κομμάτια από λαξευμένες πέτρες, ίσως δε και σπουδαιότερα που δυστυχώς εξαφανίζονται. Το 1906 κατοικούσαν εδώ 201 κάτοικοι. Σήμερα το χωριό είναι γεμάτο από οπωροφόρα δένδρα, έχει δε και τρεις πηγές μέσα στην κοινότητα και έξι πιο μακριά, έξω στους αγρούς.
Άλλο χωριό που συναντήσαμε δυτικά απ’ την Κλειτορία είναι το Καστέλλι, όπου κάποτε κατοικούσαν σ’ αυτό 199 κάτοικοι και ήταν όλοι γεωργοί και κτηνοτρόφοι.
Βορειοδυτικά απ’ τα Μαζέικα και σε απόσταση 8 χμ. περίπου συναντήσαμε το Μουστέσι με υψόμετρο 821 μ. και με 377 κατοίκους, βουτηγμένο μέσα στο πράσινο και με ωραίους κήπους καθώς και πολλά οπωροφόρα δένδρα.
Το επόμενο χωριό είναι το Κάρνεσι με 664 κατοίκους, με άφθονα νερά όπως είναι σχεδόν όλα τα χωριά των Καλαβρύτων. Οι κάτοικοι του χωριού ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Ταξιδεύοντας βορειοδυτικά απ’ τα Μαζέικα συναντήσαμε το Κάνι, που πάντα ήταν μικρό σε αριθμό κατοίκων, που έφταναν μόλις τους 112. Απ’ εδώ είχαν την καταγωγή τους οι Ασημάκης και Ιωάννης Ντόλκας, που μαζί με το Χονδρογιάννη πήραν μέρος στο κίνημα της «Χελωνοσπηλιάς» στις 18 Μαρτίου 1821.
Στη δεξιά όχθη του Αροανίου και σε απόσταση 7 περίπου χμ. είναι η Βρώσθενα με 328 κατοίκους, όλοι τους γεωργοκτηνοτρόφοι.
Και συνεχίζουμε τη διαδρομή μας για τα Καστριά, που είναι βόρεια απ’ τα Μαζέικα και δυτικά απ’ το Πλανητέρο. Το χωριό είχε κάποτε 240 κατοίκους, που ασχολούνταν κι αυτοί με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Τούτο το μικρό χωριό του τέως δήμου Κλειτορίας μετά το 1964 έγινε γνωστό σ’ όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό λόγω του Σπηλαίου των Λιμνών, που βρίσκεται σε απόσταση μόλις 10 λεπτών. Είναι ίσως το ωραιότερο φυσικό κόσμημα της επαρχίας Καλαβρύτων. Από μια στενή είσοδο μπαίνει ο επισκέπτης σε μια μικρή σπηλιά, που έχει ψηλότερα ένα άνοιγμα απ’ το οποίο αρχίζει ένα τεράστιο σπήλαιο, μήκους 2 χμ. στο εσωτερικό της γης, με διακεκομμένες λιμνούλες, απ’ τις οποίες πήρε και τ’ όνομά του. Μια αλλόκοτη μαγεία μας τύλιξε, όταν αρχίσαμε να μπαίνουμε σ’ αυτό. Αφάνταστης ωραιότητας σταλαγμίτες και σταλακτίτες, οι χιλιάδες νυχτερίδες που ζουν εδώ μέσα, η εναλλαγή των αλλεπάλληλων λιμνών, οι τεράστιοι θόλοι, οι μικροί καταρράκτες και η ζωντάνια του Σπηλαίου, που όπως λένε οι ειδικοί, ακόμη βρίσκεται εν εξελίξει, μας μεταφέρουν σε κόσμους που μόνο σε όνειρα ή σε παραμύθια απαντώνται. Τα απίθανα και αρμονικά - μες στην ανομοιομορφία τους - σχήματα των λαξευμένων από το νερό βράχων και των σταλακτιτών, μάς καταπλήσσουν και μας αφήνουν μαγεμένους. Και είμαστε και τυχεροί σήμερα που φτάσαμε εδώ, διότι τα νερά από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο χαμηλώνουν κι έτσι περάσαμε χωρίς βάρκες ανάμεσα στις λιμνούλες. Μυθολογικά, το Σπήλαιο των Λιμνών έχει συνδεθεί με το μύθο των Προιτίδων, θυγατέρων του βασιλιά του Άργους, Προίτου και της Άντειας. Οι τρεις αυτές κόρες, η Λυσίππη, η Ιφινόη και η Ιφιάνασσα καυχήθηκαν κάποτε ότι ήταν οι ωραιότερες από τη θεά Ήρα και πέρα απ’ αυτό περιφρονούσαν τη λατρεία του Διονύσου. Για τούτο οι θεοί τις τιμώρησαν και τρελάθηκαν γυρίζοντας μανιακές στα βουνά και τις σπηλιές. Ο πατέρας τους Προίτος απευθύνθηκε τότε στον ιερέα Μελάμποδα από την Πύλο τάζοντάς του ότι αν τις θεράπευε θα του έδινε το μισό βασίλειο και μια του κόρη για σύζυγο. Ο Μελάμπους πράγματι τις ανακάλυψε μέσα στο σπήλαιο, που σήμερα βρισκόμαστε και θαυμάζουμε την απίθανη ομορφιά του˙ κι ενώ εμείς οι νεότεροι Έλληνες το σπήλαιο τούτο το ανακαλύψαμε μόλις το 1964, οι πρόγονοί μας το αναφέρουν στη μυθολογία χιλιάδες χρόνια πριν τη δική μας ανακάλυψη. Ο Μελάμπους, λοιπόν, τις μετέφερε στο ναό της Λουσιάτιδος ή Ημερησίας (που ημερεύει) Αρτέμιδος στους Λουσσούς, όπου και τις θεράπευσε. Τα δε υπολείμματα του «καθαρμού» τους έριξε σε μια πηγή κοντά στους Λουσσούς, για την οποία από τότε πίστευαν οι αρχαίοι Έλληνες ότι όποιος έπινε απ’ τα νερά της, δεν ξανάπινε … κρασί! Γιατί στα υπολείμματα του «καθαρμού» υπήρχε η απέχθεια των θυγατέρων του Προίτου για το Διόνυσο και το κρασί του!
Και τώρα συνεχίζουμε προς τα βόρεια των Μαζεΐκων για το χωριό Μάζι με 42 μόνο κατοίκους το 1906 και υψόμετρο 1144 μ. απ’ την επιφάνεια της θάλασσας. Είναι χτισμένο στις νότιες κλιτίες του Χελμού και περιβάλλεται από πυκνό ελατόδασος. Το χειμώνα το κλίμα είναι πολύ ψυχρό, υγιεινό δε για τους υπόλοιπους μήνες του χρόνου. Το καλοκαίρι είναι ωραία εδώ ψηλά στο Μάζι, που πρέπει να είναι το χωριό με το μεγαλύτερο υψόμετρο στην επαρχία Καλαβρύτων. Το 1854, όταν δεν υπήρχαν τα Μαζέικα, τούτο το χωριό είχε 140 οικογένειες και 652 κατοίκους. Αργότερα, κατέβηκαν χαμηλότερα σε μικρότερο υψόμετρο και αποτέλεσαν τον πρώτο συνοικισμό στα Μαζέικα. Τώρα χρησιμεύει σα θερινή διαμονή πολλών κατοίκων της Κάτω Κλειτορίας. Ο Παπανδρέου γράφει ότι «κατά τον ιερόν αγώνα έλαβον μέρος πολλοί Μαζαίοι˙ δημογέρων εν αρχή του 1821 ήτο ο Αθανάσιος Δαφαλιάς, όστις κατά την εν τω τόπω ζώσαν παράδοσιν υπεβοήθησεν ευφυώς την εκ Μαζεΐκων και Καρνεσίω επιστροφήν των Γερμανού, Ζαΐμη και λοιπών εις Αγίαν Λαύραν τη 7 – 8 Μαρτίου του 1821, απατήσας αυτός τους συνοδούς αυτών Τούρκους ότι δήθεν οι αρχηγοί κοιμηθέντες εν Καρνεσίω εβάδιζον εις Τρίπολιν». Έτσι γλίτωσαν τη σύλληψη και τη φυλάκιση που τους περίμενε στην Τριπολιτσά.
Eγκαταλείποντας τούτο το ορεινό χωριό κατεβαίνουμε στο Πλανητέρο, που είναι χτισμένο σε υψόμετρο 587 μ. και είχε το 1906 140 οικογένειες και 560 κατοίκους. Βρίσκεται στις υπόρειες του Χελμού, είναι δε ξερικό παρόλο ότι στην περιφέρειά του κάτω χαμηλά είναι οι πηγές του Λάδωνα με το πεστροφείο, απ’ όπου επιστρέψαμε προ ολίγου.
Το επόμενο χωριό είναι ο Άγιος Νικόλαος, που βρίσκεται βορειοανατολικά απ’ τα Μαζέικα στην αριστερή όχθη του Αροανίου ποταμού, με 60 οικογένειες και κατοίκους 263.
Το τελευταίο χωριό που τώρα θα επισκεφτούμε είναι ο Άρμπουνας, τον οποίο σκοπίμως παρακάμψαμε και αφήσαμε τελευταίο, διότι από τούτο το χωριό καταγόταν και ξεκίνησε ο θρυλικός Γέροντας του Μοριά, ο Χριστοφόρος Παπουλάκος. Για μας η επίσκεψή μας είναι προσκύνημα σε τούτο το χωριό, που βρίσκεται στην αριστερή όχθη του Αροανίου ποταμού, στην ίδια ευθεία με τον Άγιο Νικόλαο βορειοανατολικά των Μαζεΐκων. Το 1906 – κατά τον Παπανδρέου – κατοικούσαν εδώ 80 οικογένειες με 267 κατοίκους. Ο Καλαβρυτινός Γυμνασιάρχης έχει εντελώς αντίθετη γνώμη για το συμπατριώτη του Παπουλάκο, που οι νεότερες ιστορικές έρευνες έρχονται εκ διαμέτρου αντίθετες με όσα αυτός γράφει στην «Καλαβρυτινή Επετηρίδα». Ίσως την εποχή που έγραφε ο Παπανδρέου, το πολιτικο-εκκλησιαστικό κλίμα να τον είχε επηρεάσει. Ίσως να μην είχε ακόμα κανείς καταπιαστεί με τον Παπουλάκο. Ίσως τα πολιτικά του πιστεύω να τον είχαν δέσμιο. Τέλος δεν αποκλείεται να μην ήθελε να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά του τότε κατεστημένου όπως επίσης και να μην ήθελε να κακοκαρδίσει τους εκκλησιαστικούς και πολιτικούς άρχοντες της πατρίδας μας, διότι ήταν νωπές οι πληγές από τα κηρύγματα του Χριστοφόρου. Εμείς στην ανιστόρησή μας θα αντιπαραθέσουμε και τις νεότερες ιστορικές έρευνες.

 
Επιστροφή στο περιεχόμενο | Επιστροφή στο κύριο μενού